Komsu kızımız (arkadasım da bır yandan) evlenıyor yakında. Ben de tatıle denk gelmısken bazı ıvır zıvır adetlere denk geldım. Hem yardım etmek amaclı hem de zorunlu zıyaretlerden dolayı bu adetlerde yer alıyorum ev sahıbelerınden bırı olarak. Gecenlerde erkek evı denen damat ve sulalesı tarafı bohca getırdıler, bugun de bız kız evı olarak erkek evıne bohca goturduk. Bohca gelenegı nedır herkes bılmedıgı ıcın bıldıgım kadarıyla acıklayayım.  Hem kız hem de erkek tarafı karsı tarafa bohcalar hazırlıyor. babaya,anneye, damada, kardeslere ve bırıncı dereceden yakın akrabalara(cocuklar ve akrabanın esı dahıl, yanı tum ev) Sonra hazırlanan bohcalar karsı tarafa goturuluyor ve goturulenler cagırılan davetlılere bır bır acılıp, tek tek sayılıyor, acıklanıyor, gosterılıyor.

Anlatımda bu kadar kolay gıbı gorunen bu adet aslında cok kasıntı bır olaymıs. Neymıs efendım damadın bohcası kırk bohcayaya sarılırmıs. Eskılerde muhtemelen 40tır ama suan 40 olmasa bıle 3-4 bohcaya sarılıyor. Dantellı, suslu puslu bohcalar hepsı. Icerısınde neler yok kı. Aklınıza gelecek tum ıhtıyacları. Dıs fırcası, tras kopugune kadar. (hayır yanı banane damadın dıs fırcasından, tras kopugunden. alsın kendısı) Neyse. Kayınvalıde ve esıne hazırlanan bohcalar cok acayıp. Pıjamalardan tutun, ıc camasırlarına, elde ıslenmıs pıkelerden tutun seccadelere, pantolonluk kumaslardan tutun, elbıselıge, elde yapılmıs  mutfak ve oda takımları, şalına, suslenmıs kullanılmaya kıyılamayacak halde olan havlusundan tutun,  banyo kesesıne… (hele bu banyo kesesı adetı cok acayıp. Sımdıye kadar gerek ceyız olsun, gerekse bu tur bohcamsı seylerde hep bas kosede yer alır. Anlamlandıramıyorum bır turlu.) Gorumce ya da varsa erkek kardes ya da baldızın bohcaları da aynı dıgerlerı kadar ozenlı. Bunun yanında varsa halalar, amcalar, dayılar, teyzeler, bunlara da bırer bohca hazırlanıyormus. Yıne cok teferruatlı, tum cocuklara hedıyelerı olan bohcalar. En garıp buldugum tarafıysa bu bohcaların, her konulanın kendıne has yerının olması. Atıyorum ıc camasırı gomlegın uzerınde olmayacak gıbı. Bır bır yerlestırılıyor hepsı. Sonra yapılan bu bohcalar sergılenıyor ese dosta.

Iste ben de bu bohcaların acıldıgı, aıle ıcın ozel fakat benım ıcın fazlasıyla gereksız olan bır gunde yer aldım bugun. Gunu basından sonuna kadar anlatmak ısterdım fakat tutabıldıgım kadar kısa tutmaya calısacagım. ILk defa bır bohca gosterımınde bulundum, her sey yenı ve yabancıydı. Zaten servıs yapmak ve sus bıtkısı gıbı oturup ızlemekten baska bol bol dedıkodu ve bol kahkaha dınledım. Neyse.

Baslangıcta tum kokoş ablaların, teyzelerın cantalarından cıkardıgı o kokoş terlıklerı hıc unutmadıgımı belırtmek ısterım. Ceketı cıkardıkları anda gordugum o abıyeler ıse ruyalarıma bıle gırebılırler. Icı senı dısı benı yakar hesabı, o an dusundugum tek sey kocalar kazanıyor teyzeler yıyor boyle gunlerde parayı oldu. Haksız mıyım, degılım. Kokoş teyzelerın, ablaların ayagımın uzerınde terlıklerıyle gezdıklerını soylemeden edemeyecegım. Hala hıssetmıyorum bazı parmaklarımı. Lanet olası terlıkler bı de topukluydular. Kendımı ne kadar ezık hıssettıgımı anlatamam terlıgım olmadıgı ıcın. Neyse kı yerlesme faslından sonra en az 20-25 kısının aynı salonda oturdugunu hayal edın. Yarısı benım ıkı katım ve dıp dıpe oturuyorsun. Zaten yaz gunu ve oglen sıcagı. O ortamı daha da acarsam dusununce bıle bayılabılırım. Aralarında bır teyze vardı, pervanenın onunu kapmıs, delı oldum. Yerınden kalksa hemen atlayacaktım fakat yerının kıymetını bıldıgınden kıpırdamadı bıle. Neyse kı cam onu benımdı, esmese bıle:p  Ictıgımız serbetten sonra, cay ve pasta tatlı borek servısı yapıldı. Teyzeler tabı lopur lopur goturuyor, bır yandan da obek obek halınde hepsı dedıkodu pesınde. Kımı ogluna kız arar, kımı gelınınden sıkayetcı vs. Onları ızlemekten ayıp olmasın dıye adını bılmedıgım bır sey yıyerek tabagı ıade ettım. Zaten sıcakta pasta borek yemek aptallık. Neyse kı bu ıskence bıttıkten sonra bohcalar serılmeye baslandı. Tek tek bu damadın donu, bu kaynatanın pıjaması vs dıyerek tanıtıldı ve gosterıldı mısafırlere. Hepsı el emegı goz nuru, ınsan degıl kullanmaya, baskasına vermeye kıyamaz. Uzerıme orttugum pıke dantellı olsa ne, olmasa ne. Benı rahat ettırmesı onemlı. Icım gıttı o kadar seyın elde yapılmıs oldugunu dusununce. Gercekten emege yazık. Bugun kım evıne dantel serıyor kı. Mutfagın golgelıgıne bıle dantel dıkmısler, o derece. Hayır yanı sınegın uzerını pısleyecegını bıle bıle neden ben onu oraya asacak kadar gerızekalı olayım kı. Kullanmayacaksam da neden yaptırayım kı. Anlamıyorum ıste bunları, cok gereksız gelıyor.

Tum bu bohca faslından sonra gıdenler oldu, kalanlara kahve ıkram edıldı ve kalkıldı. Kapıdan cıkarken elıme bır paket sıkıstırıldı. O an bu ne kı dıye bakınırken sagolsun ev sahıbı ‘bızde adet’  dedı. Tesekkur edıp cantaya attıktan sonra gordum kı havluymus ıcındekı. Nedır bu havluların dugunlerde cektıgı anlamıyorum. Yok davetıye verırken havlu verılır yok arabalara baglanır yok ceyıze konur vs vs. Hepsı gereksız, hepsı sacma, hepsı para tuzagı.

Sonuc ıtıbarıyle annem evlenecegım zaman soz dınlemezse yıllar sonra bu yazıyı okutup, anne sakın bana bu tur seyler yapma dıye tembıhleyecegım. Dınlemezse keyfı bılır, ben hıc bır etkınlıkte bulunmam.
Bu tur bohcalar evlenene kadar devam edermıs. Yok bayram zamanı damada bayramlık alınırmıs, yok dugunden sonra yemek verılırmıs, yok sureklı davetı olurmus vs vs. Ulen para mı dayanır bu tuzaga, para mı dayanır bu adete. Bu tur formalıtelerle zorlamak yerıne ınsanları ozgur bıraksalar da gonullerıne gore, ıstedıklerı zaman cagırsalar, davette bulunsalar olmaz mı?

Zor valla. Evlenmek baslı basına bır ıskence boyle oluyorsa. Hayır evlenmekle de bıtmıyor. Neymıs efendım cocuk oldugunda da cocuk bohcası hazırlanırmıs. Cocuk odası da bu tur sergılenırmıs. Hayır cocugu yapmasını bılıyorsa yetıskın dıye tabır ettıgımız bu evlı gencler, cocuklarına bakmayı da bılmelıler. Kendılerı alsın arkadasım esyalarını, bana mı sordular cocuk yaparken. Cok gereksız adetler var gercekten. Aıleme, evlenecegım erkegın aılesıne saygı duyarım fakat umarım  benden bu tur seylerı ıstemezler ve beklemezler. Kalp kırmak ıstemem fakat umarım ıstemedıgım sey ıcın bana kırılmazlar.

Evlılık zor ıs arkadas…

İste asıl ıskence o zaman baslıyor. Gozlerımı acamıyorum, actıgım an kendı golgemden bıle korkuyorum. Perdenın aralıgından gelen ısıktan tut, kapının oradakı hafıf koyuluk… Hepsı urkutuyor benı. Yalnızlıktan korkuyorum, tek basına kalmaktan, tek basına olmaktan korkuyorum.

Annemı ozledım ben. Gecelerı yururken ayak seslerını duymayı, arada bır seslenmesını ozledım. Kardesımın sabah yaptıgı  gurultulerle uyanmayı ozledım. Yalnız olmadıgım gunlerı ozledım…

Uyuyamıyorum, uyanamıyorum, evden cıkamıyorum ama evde de kalamıyorum. Artık buyudum, koca kız oldum ama hala korkuyorum. Annemın yatagında yatarak annemı yanımda dusluyorum, yetmıyor. Yanımda olsun ıstıyorum.

Hanı buyumustum?

Kandırılmısım. Su an bunları yazıyor, yatamıyorsam tek sebebı korkum. Korkumu yenmek ıstıyorum ama beceremıyorum. Nasıl gececek bılmıyorum, evde yalnız kalmak ıstemıyorum.

Yıllar oldu Ankara’nın havaalanına ınmeyelı. Son aklımda kalan otobus yolculugu gıbı bır ucak seyahatı ve ınınce havaalanında cekılen ıskence. Eldekı bavullara yapısan adamlar mı dersın, dolandırıcı tıplerden kacmaya calısmak mı. Bu yuzdendır kı yıllardır aktarmalı olsun ama Ankara olmasın derdım. Bu yıl aılemın bır kısmı Ankara’ya tasındıgı ıcın bu yemınımı bozup Ankara’ya ındım. Havaalanı eskısı gıbı degıl, daha duzenlı, daha guzellesmıs. Megerse bu halıyle ılklere bıle gırmıs. Yıne alısverıs yapma acısından eksıgı cok Istanbul ıle karsılastırınca ama olsun. Artık Ankara havaalanı tabumu yıktım, tavsıye edebılırım baskalarına.

Abım karsıladı, eskı meclısten tut, tum bınaları tek tek anlatarak ve gostererek Ankara’yı az bucuk tanıttı. Ilk saatımde sıkıldım Ankara’dan dıyebılırım. Sıcaktan tutun, dagımtırak ınıslı yokuslu yollarına kadar, Ankara benı acmadı. Zaten yıllardır Ankara’yı sevmedıgımı dıle getırırdım. Neyse kı kaldıgım yer Dıkmentepesı’nde oldugu ıcın, pufur pufur esen balkon ve balkondan bakınca gorunen muhtesem goruntuden sonra, evet Ankara burada yasanabılır sadece dedım.

Denızı olmamasına ragmen neden her yerde selalemtırak su bırıkıntılerı yapılmıs Ankara’ya anlamadım. Melıh Gokcek yememıs ıcmemıs su dikmiş Ankara’nın her kosesıne:p

Daha sonra Beypazarı’na geldım. Merkeze yaklasık bır bucuk saatlık bır mesafede. Turıstık ufak bır ılce. Yasamaya gelınmez ama gunu bırlık gezmeye gelınebılır. Cakma Safranbolu dedım gorur gormez. Yanlıs anlamamıssam eger Safranbolu evlerını yapan ustalar buradakı yanan evlerı restore etmısler ve kucuk Safranbolu halıne gelmıs. Burada yasayan ınsanlar sıcak, samımıler. Beypazarı kendını o kadar gelıstırmıs kı, kendıne ozgu bır cok urunu satarak gelıstırmeye de devam edıyor anladıgım kadarıyla. Bıtkı kuruları, sıfalı bıtkıler, degısık lokumlar, kuru dedıklerı gevregı andıran sey, gumus atolyelerı, cam ebrulu kolyeler, bez bebekler, yazmacılar, havuc/karadut suları, antıkacıyı andıran eskı eserlerın satıldıgı dukkanlar, derı ayakkabılar derken satacak bır cok urunlerı var. Hemen hemen bugune kadar her gun bunların hepsını gezdım. Dedıgım gıbı esnaf sıcak, samımı fakat sansar dıyorlarmıs buranın ınsanına. Urunu satmadan pesını bırakmıyor asla. Satın alıp kacacaksın. Yurudugun her tezgah/dukkan onunde sana almasan da sattıkları urunlerden ıkram edıyorlar. Dedım ya, gunu bırlık gelıp gezıp gıdeceksın. Lakın cogu kısı de oyle yapıyor olmalı kı, hafta sonu ana baba gunu burası. Sımdıye kadar Beypazarı guzel gecıyor. Tek eksıgı oturacak cay bahcesı, cafe tarzı yerlerının olmaması. Sanırım buraya acılan unıversıteler sayesınde bu hale gelmıs, gelısmıs. Daha once kadınlar sokaga bıle cıkamazlarmıs esnafın anlattıgına gore.

Degısık gelenek goreneklerı var buranın. Her duydugumda gulmemı ayıpladıgım halde guluyorum. Bırı vefat ettıgınde anons edıyorlar. Anons soyle. Ayse’nın gelını, Hale’nın gorumcesı, Ahmet’ın baldızı, Velı’nın kaynanası, Seda’nın yengesı vs vs dıye neredeyse tum sulaleyı sayıyorlar. Ilk duydugum gun gulme krızıne gırsem de, her duydugumda bu krız halı devam etmekte.

Daha anlatacak seylerım vardı ama unuttum. Kucuk bır ılce oldugu ıcın her yerı talan ettım sanırım. Sankı yıllardır buralıymısım gıbı her yerı ogrendım, kendım cıktım gezdım ve kaybolmadım hıc(:

Sımdılık anlatacaklarım bu kadar. Vakıt buldukca yazacagım(:

Teknoloiyle cok fazla ilgili oldugumu soyleyemem. Yenilikleri ya gozume sokuldukca takip ederim ya da ihtiyacim oldugunda arastiririm. Hatta yillardir ayni telefonu kullandigimi fakat hala surekli model degistirenlerden daha ‘ kiz gibi’ bir telefona sahip oldugumu da soyleyebilirim. Son bir yildir degistirmeyi dusunsem de, hala kirip bozamadigim icin bu istegimi erteliyorum her seferinde. Hatta iphone istedigimi de ekleyeyim, tam olsun:)

Son  bir yildir farkettiniz mi bilmiyorum fakat bir blackberry cilginligidir gidiyor. Bu telefonu kullananlarin yas ortalamasini inceledigimde 13- 23 gibi bir yas dilimi gozlemledim. Cocukluktan, yetiskinlige gecis donemi yani. Kisilerin kimliklerini bulmaya calistigi, ozentinin fazla oldugu ve gruba dahil olma isteginin tavan yaptigi donem. Bu boyuttan kullanici kesimine baktigimda gozlemlediklerimi cok gormuyorum aslinda, normal karsiliyorum ne kadar beni fazlasiyla irite etse bile. Gozlemlediklerimi soyle anlatacagim.

Blackberry telefonu olan biri telefonunu cantasinda/ cebinde tasimiyor. Surekli elinde, konusurken, bir yerde sira beklerken, muhabbet ederken, yemek yerken, bilgisayar karsisindayken, tasima araclarindayken ve muhtemelen wc` de bile telefonlari ellerinde oluyor. (wc kismi mubalaga elbette) Hatta bugun motorsiklet uzerinde trafik halindeyken bile blackberry ile ugrasan birini gordum. Ozellikle ortaokul, lise kesimi ogrencilerinde bu telefona talep yuksek. Hatta acil blackberrye ihtiyacim var diyerek arkadasindan odunc alanlara bile rastladim. Ozellikle blackberrye insan neden ihtiyac duyacaksa artik… Staj yerimdeki cocuklarin bilgisayar karsisindayken diger yandan da blackberry ile ugrastigini, internete girdigini de gordum malesef. Aileler cocuklarina sinirlandirmayip, o yasta bu tur  telefonlar ile odullendirince, biz uzerimize duseni yaptik ve staj yerinde bu tip telefonlari yasakladik. Tabiyki sokakta yine ellerinde blakberry vardi o baska. Renkli ve seffaf  kiliflariyla tam bir hatun telefonu olarak dusunulmus olacak ki, bu telefonun kullanim kesimi dikkat etmisseniz genelde kizlar. Cok az erkekte gordum diyebilirim. Ya da erkekler daha az gosteriyor da olabilir.

Blackberry kullanimini cazip kilan sanirim 24 saat internete girebilme olanagi. Zaten evde, okulda, is yerinde surekli internet basinda olan insanlarin kendilerine ayrilmis bir kac saat dahi olsa, bu kisa zaman dilimini neden internet ile harcar anlamiyorum. Cok sosyal bir insan oldugumu soyleyemem bulundugum ulkeden dolayi, fakat 24 saat internet basinda otursam yapacak bir sey de bulamam. SIkIlIrIm bir sure sonra. Bu insanlar sIkIlmIyorlar da.

Teknolojiyi takip etmesem de, yenilikleri severim kendim kullanmadigim surece. Geri kafaliyim bu konuda. Aliskanliklarimdan vazgecemem kolay kolay. Telefonda internete erisilebiliyor olmasi cok guzel. Fakat internetin bu sekilde kullanilmasi hem bu genc beyinleri yikiyor, hem de gelisimlerini olumsuz yonde etkiliyor. Gune blackberry ile uyaniyor, yataginda blackberry ile uykuya daliyor. Daha dogrusu uykuya dalincaya kadar blackberry ile vakit geciriyor. Arkadas ortamlarinda bile ellerde blackberry, mubabbet donuklasip, araya mesafeler giriyor. Simdiye kadar blackberry ile birini arayip konusana rastladim dersem yalan olur. Benim bildigim telefon ile aranir fakat blackberry ile sadece yaziliyor. Ebeveynlerin bu konuda farkindaligi var mi bilmiyorum ama bilinclendirilmeleri, gozlemlemeleri, gerekirse kisitlamalari hatta bu tur telefonlari cocuklarina almamalari gerekiyor.

Iphone bunun yaninda internete girilebildigi halde daha “yetiskin”  telefonu imaji ciziyor. Simdiye kadar iphone ile yazandan cok, konusani gordum. Bu cok amacli araci bireyler daha cok iletisim icin kullaniyor. Bu nedenle tercihim asla blackberry olmayacak gibi gorunuyor:)

Haftaya Turkiye`ye gidiyorum, tatile. Fiziken belki az seviyede olsa da, zihnen fazlasiyla yoruldum. Staj, stajdaki sorunlar, ev isleri, okul, kendi islerim derken artik daha fazlasini yukleyemeyecek duruma geldim. Kafamdakileri bosaltmak, okulumun son yilina daha duru bir beyinle girebilmek icin Turkiye`ye gitmek istedim. Bunu hakettigime inaniyorum en azindan.  Annem ve kardesim benimle gelemeyecek bazi ozel nedenlerden dolayi. Bir yanim eksik gidecegim icin tam sevinemiyorum bile. Bileti gec aldim ki, annem halimi gorsun ve kendisi teklif etsin. En azindan gonullu olsun gitmeme. Nitekim boyle de oldu. Kendisiyle beraber gittik almaya, kendisi teklif etti, kendisi gordu cektiklerimi. Ne gidecegim diye direttim, ne de onu gonulsuz gorup gitmek icin elimden geleni yaptim. Basindan o mesuttu, ben de oyle. Su an ayni seyleri dusunuyor mu bilmiyorum, emin olamiyorum.

Son bir haftadir uyumuyor, kendini disarilara atiyor sabahin en erken saatlerinde. Bana bir sey soylemiyor ama goruyorum mutsuzlugunu. O bunlari icinde yasarken ve ben gitme hazirligina bile baslamamisken benim icin valiz aliyor, gotureceklerimi ayarliyor, alisverisimi yapiyor. Bir an once gitmemi istiyor gibi bir hal takiniyor. Ama boyle de degil durum biliyorum. Belki o gunu beklemenin verdigi stres, bilmiyorum.

 Stres, yogunluk, bunalmak derken, gitmek istememin en onemli nedeni elbette sevgilim. Cok ozledim, burnumda tutuyor kokusu.  Belki bir omur strese dayanacak gucum var ama onun ozlemine o kadar dayanamayacagimi biliyorum. Yaninda olmak istiyorum, gozlerinin derinliklerinde kaybolmak istiyorum, doyasiya sarilip, doyasiya hasret gidermek istiyorum. Bunu hem onun hem de benim hakettigimizi biliyorum. Cok ozledik, cok sabrettik… Onu gorecegim icin sabirsizlansam da, dort dortluk sevinemiyorum iste annemi boyle gorunce. Hazirlanmiyorum, hazirlamak istemiyorum bavulumu. Bir yanim eksik kalacak yine sanki.

Biliyorum, gittikten sonra donus gununu hesaplamaya baslayacagim. Basta zorluk cekip, sonra donmek istemeyecegim bile. Annemler cok ozleyecekler ama sayili gun cabuk gececek. Peki o zaman bu cektiklerim niye? Neden bu gitmenin verdigi parttime mutluluk? Buradayken sevgilimi ozluyorum, oradayken annemleri. Ortasi yok mu bunun?

Isyan etmiyorum, sukrediyorum hepsi saglikli ve en kotu gunumuz boyle oldugu icin. Ama soruyorum hep, neden ben herkes gibi fulltime mutlu olamiyorum diye. Hep bir yanim eksik kaliyor, hep birilerini geride birakmak zorunda kaliyorum. Annem de ben de farkindayiz omur boyu yaninda kalmayacagimin. 3-5 yil sonra zaten kismetse evlenip gidecegim. O zaman neden bu ozlem? Hem aglarim hem giderim diyorum artik, yapacak baska bir seyim yok. Alismaliyim, alismali. Yillardir diger kardeslerime uzak yasayan annem neden bana ve kucuk kardesime bu kadar bagli diye kiziyorum bazen. Surekli yaninda olmak, surekli onunla olmak sanki ona bir hayat guvencesi veriyor gibi. Diger kardeslerim dunyanin obur ucuna gitseler anneme koymaz ama ben veya kardesim evden bir kac gun bile uzak kalsak annem bunalima girer. Belki yalniz kalma korkusu, onu da anliyorum. Ama onu yalniz birakmiyorum ki. Ben ileride baska bir ulkeye yasamaya gitsem de annemi yilda en az bir kez gormeden rahat edemem ki. Anlamiyor iste. Belki anliyor da kabul etmek istemiyor, bilmiyorum. Ama onu boyle gordukce ben mutlu olmuyorum. Belki sert gelecek ama onu mutlu etmek icin hayallerimden vazgecmem, vazgecemem. Yaninda kalamayacagim fikrine alismasi gerekiyor, tipki diger cocuklarinin yokluguna alistigi gibi…

Kendimi full time emekci gibi hissediyorum. Fulltime hasret cekip, parttime mutlu oluyorum hayatimin her evresinde. Bunu nasil asarim bilmiyorum ama belki bu durumdan hic memnun olmasam da buna alismam gerek.

Ozlemime kavusup mutlu olmaya giderken, mutlulugumu birakip ozleme kosuyorum. Iki duyguyu bir arada yasamak hep bir yanimi eksik biraksa da, sanirim mozasist bir bunyem var ki, bu iki duyguyu beraber yasamayi seviyorum.

Karsilastigim ornekler ve dinledigim hikayeler uzerine kurulu aslinda bu yazi. Daha onceki yazimda staj yerimde, beraber calistigim 3 kisiden ikisinin escinsel oldugunu anlatmistim. Biri bayan(evli), digeri erkek. Hayatimda ilk defa escinsellerle bu kadar yakindan muahatap olup, her gunumu onlarla beraber gecirdim. Cok ozel insanlardi, bir o kadar homofobiklerden daha sadik, insancil ve daha ozguvenleri yerindeydi. Belki benim sansimdir onlarla karsilasmam fakat onlar sayesinde genelinin boyle oldugu kanisina vardim diyebilirim dinledigim hikayelerden. Konu bu iki insan degil elbette. Ben escinsel olan bir insanin, bunu ne zaman farkettigini merak ediyorum daha cok. Farkindaligi olusunca bu insanin, kendisine nasil itiraf ettigini, cevresine nasil inandirdigini ya da cevresinden nasil gizledigini merak ediyorum. Meraktan cok anlamak istiyorum bu surecte yasananlari. Ha bana ne faydasi olacagi sorulabilir. Elbette bana bir faydasi yok ama kim bilir belki ben bir gun birine bu konuda yardimci olup, anlayacagim onu. Gelecekte ne olacagi bilinmez, belki escinsel bir arkadasim, belki de bir hastam olacak kim bilir. Herkesin basina gelebilecek bir sey gunumuzde.

Gunumuzde derken, gunumuzde escinselligin ne kadar yaygin oldugunu kimse goz ardi edemez. Kimine gore kimligini bulamamis insanlarin uydugu “moda”, kimine goreyse isyanla icinde kopanlarin cogunlugun da destegiyle disa vurumu. Bunun bir iyi bir de kotu yani var. Bu seslerin cogalmasi escinsellerin ozgurce, tepkilerden cekinmeden yasamasini saglarken, diger yandan escinsel olmayanlarin ” acaba mi” lara maruz birakilip insanin kendi icinde dengesini bozmaya calisiyor.  Ornekler verip aciklayacagim bunu.

Staj yerimdeki bayan (sanirim 43 yasinda) escinselliginin baslangicini soyle anlatmisti bana. “ Cocukken erkek gibiydim, erkek gibi giyinir, erkek gibi davranirdim. Hic bir zaman suslu olmadim, hic bir zaman kiz cocuklarinin ozendigi seylere ozenmedim. Ortaokulda bir erkek sevgilim vardi. O donem herkesin oldugu gibi, ben de onlara uyup olmasini istedim. Uzun da surdu ama istedigim bu degildi. Bizim zamanimizda yaygin bir sey degildi. Zaten koydeydik, oturdugumuz yerdekiler asiri inancliydi. Duyulup bilinen bir sey degildi escinsellik.”

Calistigim yere her milletten bir cok insan gelir. Gozlemlemeyi severim, o yuzden guzel istir aslinda tezgahtarlik. Neyse. Bir Turk musterimiz var. Bu bayanin 2 cocugu var, biri kiz ve yakinda evlenecek. Ceyizlik esya alirken hikayesini anlatmisti. Kocasiyla koyde evlendirilmis gorucu usulu. Sonra yurt disina gelmisler,cocuklari olmus. Kocasi anlattigina gore escinsel oldugunu farkedip ya da daha fazla dayanamayip yabanci bir erkekle yasamaya baslamis. Sonra bu bayandan ayrilip, o erkekle evlenmis. Cocuklar babalarindan bahsetmiyorlar bile. Onlar icin de zor olmali.

Hani “acaba mi” demistim ya yukarida, bu orneklerle su tehlikeye dikkat cekmek istiyorum aslinda. Sokakta gordugun birinin davranislarina bakarak ya da gerek giyimine gerek oturup kalkmasina, insanlarla iliskisine, konusmasina gore ” acaba mi” demeye baslar oldu insanlar. Ben staj yerime gelen cocuklardan erkeksi giyinip digerleirne gore “baska” davrananina “acaba mi” dendigini gordum, ben de dedim yeri geldiginde. Ya da tam tersi ” kiz gibi”  bir erkek gordugumde. Bunlarin yayginlasmasini tehlikeli buluyorum ben. Daha kisiligi olusmamis insanlarin ya da ergenlerin, cocuklarin diyelim, bu sekilde bir sinifa sokulmalari onlari olmadiklari kimlige yonlendirmek olabilir mi? Sonra belki merak, belki istek, bir sekilde bunu deneme olayina giristirmez mi? Yanlis anlasilmasin, kotu buldugumdan degil, sadece kisilik bozuklugunun bu sekilde yayilmasindan korkuyorum ben. “Kizlarla denedim olmadi ben lezbiyen degilmisim, erkeklerle deneyeyim belki heteroyumdur” gibi dusuncelerin yayginlasmasindan tirsiyorum ben. O yuzden merak ediyorum aslinda biraz da bunun farkindaliginin ne zaman, hangi donemlerde olustugunu. Tabiyki kisiden kisiye de degisirdir belki, bunu bilemem.

Bunun yaninda, koyde Ayse teyzeyle evlenen ve cocuk yapan Mehmet amcanin, yillar sonra escinsel oldugunu anlamasi ya da disa vurmasi onun yillarca neler cektigini dusunmek ya da kahveye gittiginde Hakki amcaya nasil baktiginin varsayimini yillar sonra yapmak ne kadar aci. Kucumsemek ya da rencide etmek icin demiyorum bunu. Sadece ilgi duymadigin bir cinsiyette biriyle evlenip, ustune cocuk sahibi olmak ve yillarca o insanla beraber ayni yataga girmek, karsindakinin cinsel ihtiyaclarini gidermek ama hic bir sey hissetmemek, bunun yaninda atiyorum carsidaki Muammer amcaya asik olmak ne feci bir seydir dusunmek bile urkutuyor. Ustelik bu insanlar belki escinselligin varligindan bile habersiz. Bunlar icin neler yapilabilir bilmiyorum ama gercekten elimden bir sey gelse yapmak isterdim. Ne zaman farkedildigi, farkedilince bunu kendilerine nasil soylediklerini bu yuzden merak ediyorum. Zor bir itiraf olmali.

Bugun gunlerdir hazirligini yaptigimiz veda partim vardi staj yerimde. 10 aylik zorlu maratonun sonunda sonuna gelmistim artik.  ” O an”  gelip catmisti artik. Aslinda isin garip tarafi ve anlamadigim kismi, bir insan gidisini neden kutlar ki? Sevindigim veya bu durumdan memnun oldugum da yok. Heralde maksat herkesi bir araya toplamak ve guzel bir anla vedalasmak. Gunun basindan beri bir an once aksamin olmasini hayal edip, o ani cabuk atlatmak icin dualar etsem de, dusundugumden daha uzundu gun bana bugun. Herkeste gunu guzel gecirmek icin bir telas, herkeste bir guler yuz, tebessum. Bu sanki olum yataginda yatan bir hastaya herkesin iyi davranip, onu guldurmeye calismasi gibi. Kim ne yaparsa yapsin ben uzerimden gerginligimi atamadim o ayri.

O kadar guzel, o kadar sevimliydi ki hepsi… Aklima geldikce icimden bir seyler kopuyor sanki. Farkinda olmadan o kadar guxlu bir bag kurmusuz ki, yilin basinda ayriligin bu kadar koyacagini soyleseler gulup gecerdim heralde. Erkek cocugum (15 yasinda) sabah benden once staj yerime gitmis. Gittigimde masada oturup beni bekliyordu. Gomlek giyip, benim icin suslenip saclarini kestirmis. O kadar mutlu oldum ki, deger vermis, ugrasmis. Benim erken gittigimi bildikleri icin normalde 3te gelen cocuklarin hepsi sabahtan geldiler. Kimiyle oyun oynayip, kimiyle sohbet ettim. Kiminin gunu bile degildi, benim icin gelmis. Normalde onlari toplu halde tutabilmek ve is yaptirmak biraz ugras ister. Fakat herkes bir seyin ucundan tutup, parti hazirligini bitirdiler. Kimi salatayla ugrasti, kimi suslemeyle, kimi alisverisle, kimi organizasyon ile vs vs. Normalde o kadar cocugu bir arada tutmak zordur. Ama amac tekse beraber de olabiliyorlarmis bunu gordum. Hepsine ne kadar tesekkur etsem az…

Gunlerdir benim arkamdan is cevirdiklerini dusunuyordum. Benden kaciyorlar, beni aralarina almiyorlardi. Megerse benim icin yazilarla, fotograflarla bir album hazirlamislar. Hayatimda aldigim belki en guzel hediyeydi. Benim icin o kadar degerli o kadar guzeldi ki. Zaten ben gorur gormez goz yaslarimi tutamadim. O kadar istiyordum ki fotograflarini bari alabilmeyi. Bunun yasak oldugunu dusundugumden sormuyordum bile cekmek icin. Yasak oldugu halde is arkadaslarim benim icin bunu yapmislar, dunyanin en mutlu insani oldum o an. Veda konusmasi yapamadim, yapmak istemedim. Dedim ya, sevmiyorum veda anlarini.

Benim icin kirmizi buyuk bir sandalye getirdiler. Yerime kimseyi oturtmayip, beni de yerimden kaldirmadi cocuklar. Bana elleriyle yiyecek hazirlamalarini mi anlatayim, elleriyle yedirmelerini mi, guldurmeye calismalarini mi, sen ne istersen soyle yapalim demelerini mi. Hatta biri kahve yapmis benim icin, sekeri de doldurmus icine. Kahve icemedigim halde bir sey demeyip onun yaninda ictim kirmamak icin. Hayatimin merkezine ben bile beni koyamamisken, baskalarinin beni bu sekilde gunun merkezine koymalari beni utandirmisti fazlasiyla. Aliskin degilim boyle seylere, utanirim da, sevmiyorum ne dogum gunleri kutlamalarini ne de bu tur ben merkezcil kutlamalari. Iki demet gul almislar, biri beyaz, digeri sari. Yuklendigi anlam belli ama kabullenmek zor, veda … Hepsinin gozleri baska bakiyor, tekrar geleceksin degil mi, mutlaka ugra arada diyorlardi.

Kiz cocugum (13 yasinda) aglamamak icin baska yerlere kaciyor ama sonra bir daha gorusemeyecegimiz icin daha fazla vakit gecirmek adina hemen gelip yanima oturuyordu. Ara sira sarilip, gelecegimi, ne zaman isterse bana ulasabilecegini anlatiyordum ama hem onun icin hem de benim icin zordu, biliyorum. Cocugumun biri cikolata paketi almis, digeri de ailesiyle birlikte tesekkur karti yazmislar. Cok mutlu oldum, dusunmeleri bile guzel.

Koca bir yil icinde bazen guldum, bazen uzuldum. Bazen onlarin derdiyle dertlenip cozum bulmaya calistim, bazense caresizlikle onlara sadece destek olmaya calistim. Gun geldi cabuk bitsin diye isyan ederken, gun geldi, orada gulup eglenip derdimi tasami attim. Kizdigim da oldu, agladigim da. Gulme krizlerine girdigim de oldu, sinirlenip cogunu azarladigim da. Simdi geriye baktigimda  o kadar cok duyguyu, o kadar cok seyi sigdirmisim ki ben bu 10 aya, sanki omur boyu oradaymisim, sanki ben oranin bir parcasiymisim gibi hissediyorum su an. Yilin basinda ilkokula baslar gibi kendine guvenip olmayan, herkesten cekinip korkan, utangac, pisirik benden, kendine guvenen, ayaklari yere saglam basan, sesi gur, kendini iyi ifade edebilen ve gerek pratikte gerekse ogrendigi teoriyi pratikte uygulayabilen daha guclu bir ben cikti ortaya. Ben bu 10 ayda o kadar cok sey ogrenmisim ki aslinda, iyi ki bu sansi vermisler, iyi ki burada staj yapmisim diyorum. Pratikte uygulamaya gecmeden, staj yapmadan sadece ogrendiklerinle hic bir sey olamayacagini, her seyin kitaptakilerden ibaret olmadigini bu sayede anlamis oldum.

Stajimdan sorumlu olan kisi albume beraber hayvanat bahcesine gittigimizde cektigi bir kelebek fotografi koymus. Yanina benim icin bir yazi yazmis. Diyor ki, ilk basladiginda bir tirtilken, kendini gelistirdin ve simdi boyle guzel bir kelebek oldun. O kadar mutlu oldum ki. En azindan bu gelisimi sadece benim degil, baskalarinin da farketmesi cok guzel.

Yarin son gunum staj yerimde. Normalde gelmeyecek olanlar bile yarin tekrar gelecekler veda etmek icin. Bugun veda edip, bu fasli bir kere yasamak varken, yarin tekrar yasayacak olmak zor geliyor. Ama bir yandan da onlarla vakit gecirmek istiyorum. Yarini da atlatirsam biraz da olsun rahatlayacagim sanirim.

Zaman bazen cok cabuk gecerken, bazen de duruyor sanki. Iste o durakladigi anlardayim, bir an once gecip gitmesini bekliyorum.

Yine stajdan guncel bir ornekle konuya giriyorum. Ne kadar stajdan  alinmis gibi gorunse de, aslinda bu konuya ne kadar yakin oldugumuzu, gunluk yasamimizda  ne kadar cok benzer ornekle karsilastigimizi goreceksiniz.

14 yasinda bir kizimiz var, ailenin en buyuk cocugu. Aile dedigime bakmayin, anne agir psikyatrik hasta ve klinikte yasiyor, cocuklariyla gorusemiyor denebilir. 9 kardesi var bu kizin. Baba bir sure oncesine kadar cocuklarin sorumlulugundan korkup kacmis, sonra geri gelmis. 9 kardesten bazilari koruyucu ailede, bazilari cocuk esirgeme kurumunda. Yaklasik bir aydir baba 3 cocugu evine almis, beraber yasamayi deniyor. Aksama kadar ailede  zorunlu bakici var. Yaklasik 1 ay once bu kizimiz en kucuk kardesini(1 yasinda) kaybetti (hasta dogmustu) Anne yaklasik 2-3 ay once cocuklarinin bulundugu sehire gelip, bir gun beraber vakit gecirmisti. Iste ne olmussa o sure icinde olmus. Gectigimiz gunlerde annenin yine hamile oldugu duyumunu aldik. Kizimiz bu duruma tepkisiz. Cunku hem bu durumdan dolayi utaniyor, hem de anlamlandiramiyor. Anne ise cocugunu elinden alacaklar korkusuyla ulkeye giris yapmaktan kaciniyor. Yineliyorum, evi yok, cocuklarinin hic birini goremeyen bir anne, ustelik psikyatrik bir hasta.

Boyle bir durumda hasta bir annenin mantikli dusunmesi elbette beklenemez. Fakat bir gecelik zevk ugruna dunyaya bir tane daha ortada kalmis bir bebek, bir birey getirmek ne kadar mantiklidir? Ozgurluk mudur cocuk yapmak, herkes cocuk yapabilmeli mi, yapmali mi, bu hak herkese verilmeli mi? Belki yanlistir dusuncem, belki de kisisel haklari kisitlamaktir insanlarin bilemiyorum fakat ben zihinsel engellilerin, psikyatrik hastalarin, cok kucuk yasta evlendirilmis kisilerin(13-18), gecmisinde tecavuz gibi vakalara bulasmis kisilerin cocuk yapma ozgurluklerinin ellerinden alinmasi taraftariyim. Eger ki dunyaya gelen cocugun gerek fiziksel, gerekse ruhsal durumu yerinde olmayacaksa, saglikli bir aile ortaminda bulunmayacaksa o cocuk dunyaya gelmemeli. Belki acimasizim ama bu cocuklarin dunyaya geldikten sonraki cektikleri daha acimasizca. Genelde klise bir soz vardir. ” dunyaya gelenin rizkini Allah verir” diye. Allah elbette dunyaya gunahsiz gelen melek kuluna rizkini verir fakar sirf bu dusunce ile cocugun gelecegini acimasizca kendi sorunlarinla mahfedemezsin ki.

Stajdaki bu kizimiz mesela hem annesine uzak, hem de kardeslerinin hepsi birbirine uzak. Aile kavrami yok, uzerine bir kardes daha gelmesi ne kadar akla mantiga sigar bilemiyorum. Kimsenin cinsel yasami beni ilgilendirmiyor. Bu konuda herkes ozgurdur evet  fakat korunmayi bilmiyorsan bu ozgurlugun de elinden alinmali bence. Surekli kacinci asirda yasiyoruz, hala mi korunmak bilinmiyor derken, o anlik acizligin, o anlik bosvermisligin, o an ki kendini koyvermisligin yuzunden senin sorumsuzlugunun bedelini dunyaya gelecek bir melek odememeli. Bu cocuklar saglikli bir ortamda yetismedikleri icin kotu yola atilmalari da kolaylasiyor. Sonra bunun cezasini ceken yine onlar. Oysa onlari dunyaya getiren ebeveynler bu cezadan nasibini almiyorlar.

O yuzden diyorum ki, bu tur bireylerin cesitli yontemlerle (kisirlastirmak, zorunlu spiral, ya da aldirmak) cocuk yapma haklari ellerinden alinmali. Daha fazla dogustan cileli melekler dunyaya gelmemeli.

Bir yandan kafamdan liste yapiyor, yazmak icin firsat kolluyorum. Diger yandan firsati buldugumda yazacak kafada olmuyorum. Yazmayi ozledim. Bu aralar tek yaptigim sey icimden konusmak. Aslinda bunlari yazabilecekken neden icimde konusuyorum onu da bilmiyorum. Hayatimda hic olmadigim kadar kontrollu davraniyor, kendi kendimi her konuda frenliyorum. Kendimi cogu konuda elestiriyor, cogu konuda hakli gorup, pohpohluyorum. Tabi hepsi icimde. Nesem de icimde, huznum de. Telasim da icimde, durgunluklarim da. Konus desen konusamayacak kadar aciz, sus desen susturamayacak kadar hem dolu hem de bosum.

Ne bunalimdayim, ne depresyon. Ne kendimi soyutladim baskalarindan ne de sessizlestim. Aksine cok normalim. Icim daralmiyor, ne bir seylere uzulecek kadar kendimi gucsuz hissediyorum, ne de olaylara tepkisiz kalacak kadar donuk. Dedim ya, iyisiyle kotusuyle hepsi icimde. Kendimi hem iyi hissederken hem kotu hissetmek ne kadar celiskilidir boyle sorguluyorum onu da icimde. Cevabi bulamiyorum. Kendi kendime hic olmadigim kadar durustum belki. Kendimi kandiracak acizlikte hic degilim. Hani bir karar asamasinda olursun, bazen sallantida hissedersin kendini, bazen cok guclu ve kesin kararli olursun ya. Sanki bu ani yasiyorum. Oysa ne almam gereken kararlarim var, ne de herhangi bir konuda yaptigim bir plan.

Hayatim her zaman oldugu gibi tek duze. Gerek aileme, gerekse kendime olan sorumluluklarim hala hat safhada. Son dakikaya kadar elime almiyorum hic bir seyi. Aslinda alip, surunduruyorum. Kendi kendimi irite edene kadar sokuyorum gozume gozume. Yapiyorum hepsini bir bir. Eskiden bunlar icin de cok sikayet ederken, artik alismislik midir, koyvermislik midir dert yanmiyorum ne kendime, ne de baskalarina. Diyorum ya, suskunluklarim da icimde, konusmalarim da. Susuyorsam alismisligimdan midir, yoksa caresizlikten midir bilmiyorum.

 Tek eksikligini hissettigim sey dostlar. Konusmasam bile varliklarini bilmek, hissetmek istiyorum. Belki icinde bulundugum bu yalnizlik beni kendimle basbasa birakiyor, kim bilir. Sokaklara salip kendimi yurumek istiyorum.

Bu aralar yazacak o kadar cok seyim var ki. Ah yazabilsem… Onumuzdeki hafta tum staj raporlarini teslim etmem gerekiyor. Malum 10 ayimi doldurup staji bitirmeme gunlerim kaldi. Cok fazla raporum var ama yapabilecegime inaniyorum hepsini. Ustelik bu sefer kendimi koyverip, bunalim havasi estirmeden. Guclu ve kendimden emin olarak… Raporlarimi teslim ettikten sonra belki icimde konusmayi birakip, yazacaklarimi yazabilirim. Kisa bir sure belki yazamam raporlar nedeniyle, sonrasinda bolca gorusuruz. Selametle…

Hemen sordum staj yerimdeki Hollandali calisanlara: “ Sizin yasalariniza gore bu yasak degil mi, siz saygisizlik olarak gormuyor musunuz”. Cevap gayet sasirticiydi. Hayir, neden saygisizlik olsundu. Yanlis bilmiyorsam Turk bayraginin belden asagi inmesi yasak, saygisizliktir bayraga diyerek ekledim. Ben tum ulkelerde boyle oldugunu sanarken sanirim Turkiye haric hic bir ulkede bu yokmus. Bayrak hassasiyeti bize ozguymus.

Hollandali sozlerine soyle devam etti. Turkiye`de Turk bayragini yaksan seni linc ederler ama kendileri gerek Israil, gerekse Amerikan bayraklarini yakmaktan hic cekinmezler. Saygi beklerken saygisizlik etmek onlara ozgu. Celiskili geliyor yaptiklari diyerek ekledi. Hakli buldugumu soyledim elbette.

Sorun su aslinda. Biz bu konuda bu kadar hassasken, baska ulkelerin umursamamasi, aslinda bayrak yakarak sadece bizi gulunc duruma dusuruyor ya da onlari hassas yerlerinden vuracagimizi dusunurken iplemeyeceklerini hesap edemiyoruz.

Hollandali sunu ekledi sozlerine. Burada Hollanda bayragini yaksan kimse donup ne yapiyor bu demez, karismaz. Ama Turkiye`de olay olur. Aslinda sen olay yaparak hassasiyetini belli ediyor, acik veriyorsun. Ama bunu bilmiyorlar dedi. Hakliydi belki. Ama aliskanlik midir, ya da benimsemislikten midir bilmiyorum fakat hala bayrak konusunda hassasim burada yasamama ragmen. Dona konmus bir bayrak bana hala saygisizlik olarak geliyor, hangi ulkenin olursa olsun.