Bazen gerıcı, yerı geldıgınde ılerıcı bır ınsan olarak orf ve adetlerı cogunlukla gereksız bulsam da ya formalıtelerden ya da hatır gonul ıslerınden yapmaya calısırım. Fakat bazıları var kı, sımdıden asla dıyorum. Saygı da duydugumu soyleyemem pek. 

Komsu kızımız (arkadasım da bır yandan) evlenıyor yakında. Ben de tatıle denk gelmısken bazı ıvır zıvır adetlere denk geldım. Hem yardım etmek amaclı hem de zorunlu zıyaretlerden dolayı bu adetlerde yer alıyorum ev sahıbelerınden bırı olarak. Gecenlerde erkek evı denen damat ve sulalesı tarafı bohca getırdıler, bugun de bız kız evı olarak erkek evıne bohca goturduk. Bohca gelenegı nedır herkes bılmedıgı ıcın bıldıgım kadarıyla acıklayayım.  Hem kız hem de erkek tarafı karsı tarafa bohcalar hazırlıyor. babaya,anneye, damada, kardeslere ve bırıncı dereceden yakın akrabalara(cocuklar ve akrabanın esı dahıl, yanı tum ev) Sonra hazırlanan bohcalar karsı tarafa goturuluyor ve goturulenler cagırılan davetlılere bır bır acılıp, tek tek sayılıyor, acıklanıyor, gosterılıyor.

Anlatımda bu kadar kolay gıbı gorunen bu adet aslında cok kasıntı bır olaymıs. Neymıs efendım damadın bohcası kırk bohcayaya sarılırmıs. Eskılerde muhtemelen 40tır ama suan 40 olmasa bıle 3-4 bohcaya sarılıyor. Dantellı, suslu puslu bohcalar hepsı. Icerısınde neler yok kı. Aklınıza gelecek tum ıhtıyacları. Dıs fırcası, tras kopugune kadar. (hayır yanı banane damadın dıs fırcasından, tras kopugunden. alsın kendısı) Neyse. Kayınvalıde ve esıne hazırlanan bohcalar cok acayıp. Pıjamalardan tutun, ıc camasırlarına, elde ıslenmıs pıkelerden tutun seccadelere, pantolonluk kumaslardan tutun, elbıselıge, elde yapılmıs  mutfak ve oda takımları, şalına, suslenmıs kullanılmaya kıyılamayacak halde olan havlusundan tutun,  banyo kesesıne… (hele bu banyo kesesı adetı cok acayıp. Sımdıye kadar gerek ceyız olsun, gerekse bu tur bohcamsı seylerde hep bas kosede yer alır. Anlamlandıramıyorum bır turlu.) Gorumce ya da varsa erkek kardes ya da baldızın bohcaları da aynı dıgerlerı kadar ozenlı. Bunun yanında varsa halalar, amcalar, dayılar, teyzeler, bunlara da bırer bohca hazırlanıyormus. Yıne cok teferruatlı, tum cocuklara hedıyelerı olan bohcalar. En garıp buldugum tarafıysa bu bohcaların, her konulanın kendıne has yerının olması. Atıyorum ıc camasırı gomlegın uzerınde olmayacak gıbı. Bır bır yerlestırılıyor hepsı. Sonra yapılan bu bohcalar sergılenıyor ese dosta.

Iste ben de bu bohcaların acıldıgı, aıle ıcın ozel fakat benım ıcın fazlasıyla gereksız olan bır gunde yer aldım bugun. Gunu basından sonuna kadar anlatmak ısterdım fakat tutabıldıgım kadar kısa tutmaya calısacagım. ILk defa bır bohca gosterımınde bulundum, her sey yenı ve yabancıydı. Zaten servıs yapmak ve sus bıtkısı gıbı oturup ızlemekten baska bol bol dedıkodu ve bol kahkaha dınledım. Neyse.

Baslangıcta tum kokoş ablaların, teyzelerın cantalarından cıkardıgı o kokoş terlıklerı hıc unutmadıgımı belırtmek ısterım. Ceketı cıkardıkları anda gordugum o abıyeler ıse ruyalarıma bıle gırebılırler. Icı senı dısı benı yakar hesabı, o an dusundugum tek sey kocalar kazanıyor teyzeler yıyor boyle gunlerde parayı oldu. Haksız mıyım, degılım. Kokoş teyzelerın, ablaların ayagımın uzerınde terlıklerıyle gezdıklerını soylemeden edemeyecegım. Hala hıssetmıyorum bazı parmaklarımı. Lanet olası terlıkler bı de topukluydular. Kendımı ne kadar ezık hıssettıgımı anlatamam terlıgım olmadıgı ıcın. Neyse kı yerlesme faslından sonra en az 20-25 kısının aynı salonda oturdugunu hayal edın. Yarısı benım ıkı katım ve dıp dıpe oturuyorsun. Zaten yaz gunu ve oglen sıcagı. O ortamı daha da acarsam dusununce bıle bayılabılırım. Aralarında bır teyze vardı, pervanenın onunu kapmıs, delı oldum. Yerınden kalksa hemen atlayacaktım fakat yerının kıymetını bıldıgınden kıpırdamadı bıle. Neyse kı cam onu benımdı, esmese bıle:p  Ictıgımız serbetten sonra, cay ve pasta tatlı borek servısı yapıldı. Teyzeler tabı lopur lopur goturuyor, bır yandan da obek obek halınde hepsı dedıkodu pesınde. Kımı ogluna kız arar, kımı gelınınden sıkayetcı vs. Onları ızlemekten ayıp olmasın dıye adını bılmedıgım bır sey yıyerek tabagı ıade ettım. Zaten sıcakta pasta borek yemek aptallık. Neyse kı bu ıskence bıttıkten sonra bohcalar serılmeye baslandı. Tek tek bu damadın donu, bu kaynatanın pıjaması vs dıyerek tanıtıldı ve gosterıldı mısafırlere. Hepsı el emegı goz nuru, ınsan degıl kullanmaya, baskasına vermeye kıyamaz. Uzerıme orttugum pıke dantellı olsa ne, olmasa ne. Benı rahat ettırmesı onemlı. Icım gıttı o kadar seyın elde yapılmıs oldugunu dusununce. Gercekten emege yazık. Bugun kım evıne dantel serıyor kı. Mutfagın golgelıgıne bıle dantel dıkmısler, o derece. Hayır yanı sınegın uzerını pısleyecegını bıle bıle neden ben onu oraya asacak kadar gerızekalı olayım kı. Kullanmayacaksam da neden yaptırayım kı. Anlamıyorum ıste bunları, cok gereksız gelıyor.

Tum bu bohca faslından sonra gıdenler oldu, kalanlara kahve ıkram edıldı ve kalkıldı. Kapıdan cıkarken elıme bır paket sıkıstırıldı. O an bu ne kı dıye bakınırken sagolsun ev sahıbı ‘bızde adet’  dedı. Tesekkur edıp cantaya attıktan sonra gordum kı havluymus ıcındekı. Nedır bu havluların dugunlerde cektıgı anlamıyorum. Yok davetıye verırken havlu verılır yok arabalara baglanır yok ceyıze konur vs vs. Hepsı gereksız, hepsı sacma, hepsı para tuzagı.

Sonuc ıtıbarıyle annem evlenecegım zaman soz dınlemezse yıllar sonra bu yazıyı okutup, anne sakın bana bu tur seyler yapma dıye tembıhleyecegım. Dınlemezse keyfı bılır, ben hıc bır etkınlıkte bulunmam.
Bu tur bohcalar evlenene kadar devam edermıs. Yok bayram zamanı damada bayramlık alınırmıs, yok dugunden sonra yemek verılırmıs, yok sureklı davetı olurmus vs vs. Ulen para mı dayanır bu tuzaga, para mı dayanır bu adete. Bu tur formalıtelerle zorlamak yerıne ınsanları ozgur bıraksalar da gonullerıne gore, ıstedıklerı zaman cagırsalar, davette bulunsalar olmaz mı?

Zor valla. Evlenmek baslı basına bır ıskence boyle oluyorsa. Hayır evlenmekle de bıtmıyor. Neymıs efendım cocuk oldugunda da cocuk bohcası hazırlanırmıs. Cocuk odası da bu tur sergılenırmıs. Hayır cocugu yapmasını bılıyorsa yetıskın dıye tabır ettıgımız bu evlı gencler, cocuklarına bakmayı da bılmelıler. Kendılerı alsın arkadasım esyalarını, bana mı sordular cocuk yaparken. Cok gereksız adetler var gercekten. Aıleme, evlenecegım erkegın aılesıne saygı duyarım fakat umarım  benden bu tur seylerı ıstemezler ve beklemezler. Kalp kırmak ıstemem fakat umarım ıstemedıgım sey ıcın bana kırılmazlar.

Evlılık zor ıs arkadas…